Dava şartı arabuluculukta başvurunun doğru adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılması önemlidir. Yanlış büroya yapılan başvuru, karşı tarafın itirazıyla dosyanın mahkemeye gönderilmesine ve zaman kaybına yol açar. Bu yazıda uyuşmazlık türlerine göre yetkili büronun nasıl belirlendiğini anlatıyoruz.

Genel kural: Yetkili mahkemenin bulunduğu yer

Dava şartı arabuluculukta başvuru, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde başvuru, görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne yapılır. Yani “dava açılsaydı hangi yerde açılacaktı?” sorusunun cevabı, arabuluculuk bürosunu da belirler.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre genel yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Bunun yanında uyuşmazlığın türüne göre başka yetkili yerler de bulunabilir; örneğin sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa edileceği yer, taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin davalarda ise taşınmazın bulunduğu yer (kesin yetki).

İş uyuşmazlıklarında

İş uyuşmazlıkları için kanun özel bir kural getirir: Başvuru, karşı tarafın (karşı taraf birden fazlaysa bunlardan birinin) yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Örneğin merkezi Ankara’da olan bir şirketin İstanbul şubesinde çalışan işçi, işin yapıldığı İstanbul’daki büroya başvurabilir.

Tüketici uyuşmazlıklarında

Tüketici davaları, tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir. Bu nedenle tüketici, kendi yerleşim yerindeki arabuluculuk bürosuna da başvurabilir.

Kira ve taşınmaz uyuşmazlıklarında

Kira uyuşmazlıklarında genel yetki kuralları ve sözleşmenin ifa yeri dikkate alınır; uygulamada çoğunlukla taşınmazın bulunduğu yer veya davalının yerleşim yeri tercih edilir. Ortaklığın giderilmesi gibi taşınmazın aynına ilişkin uyuşmazlıklarda ise taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir; başvuru da bu yerdeki büroya yapılmalıdır.

Ticari uyuşmazlıklarda

Ticari uyuşmazlıklarda davalının yerleşim yeri (şirketler için merkez adresi), sözleşmenin ifa yeri veya taraflar arasında geçerli bir yetki sözleşmesi varsa orada belirlenen yer dikkate alınır.

Yanlış büroya başvurulursa: Yetki itirazı

• Arabulucu, kendisini görevlendiren büronun yetkili olup olmadığını kendiliğinden dikkate alamaz.
• Karşı taraf en geç ilk toplantıda, yetkiye ilişkin belgeleri sunarak büronun yetkisine itiraz edebilir.
• Bu durumda arabulucu dosyayı büroya teslim eder; sulh hukuk mahkemesi harç alınmaksızın dosya üzerinden inceleme yapar ve yetkili büroyu kesin olarak belirler.
• İtiraz reddedilirse aynı arabulucu yeniden görevlendirilir ve süreler yeni görevlendirme tarihinden başlar.
• İtiraz kabul edilirse kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde yetkili büroya başvurulabilir. Bu durumda yetkisiz büroya başvuru tarihi, yetkili büroya başvuru tarihi sayılır; böylece zamanaşımı bakımından hak kaybı yaşanmaz.

Görüşmeler nerede yapılır?

Arabuluculuk görüşmeleri, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, arabulucuyu görevlendiren büronun bağlı bulunduğu adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunun yetki alanı içinde yürütülür.

Pratik öneriler

• Başvurudan önce karşı tarafın güncel yerleşim yerini veya şirket merkezini kontrol edin.
• Sözleşmenizde yetki şartı olup olmadığına bakın.
• İş uyuşmazlıklarında size en uygun yeri (karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer) seçin.
• Karşı taraf olarak davet aldıysanız ve büro yetkisizse, itirazınızı ilk toplantıda yapmayı unutmayın.

Avukatla süreç

Yetki kuralları, özellikle birden fazla karşı tarafın bulunduğu, yetki sözleşmesi içeren veya taşınmazla ilgili uyuşmazlıklarda karmaşık hale gelebilir. Avukatınız başvuruyu doğru büroya yaparak zaman kaybını önler; karşı taraf olarak davet aldıysanız yetki itirazı imkanını değerlendirir.

İlgili yazılar: Dava Şartı Arabuluculuk Rehberi · Arabuluculuk Başvuru Formu

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.