Arabuluculuk görüşmesine avukatla katılmak zorunlu değildir. Kanun, tarafların görüşmelere bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabileceğini açıkça düzenler. Birçok kişi de “Nasılsa sadece bir görüşme” diye düşünerek masaya tek başına oturur.

Oysa arabuluculukta imzalanan belge, çoğu zaman bir mahkeme kararı kadar bağlayıcıdır ve üzerinde anlaşılan konularda bir daha dava açılamaz. Bu yazıda avukatsız katılımın en sık görülen risklerini ve avukatın süreç boyunca sağladığı somut avantajları ele alıyoruz.

Arabulucu neden sizin adınıza konuşamaz?

Arabuluculuğun temel ilkesi tarafsızlıktır. Arabulucu, taraflar arasında eşitliği gözetmek ve görevini tarafsız biçimde yerine getirmekle yükümlüdür. Bu nedenle arabulucu:

• Size hangi teklifi kabul etmeniz gerektiğini söyleyemez,
• Alacağınızın gerçek tutarını sizin adınıza hesaplayamaz,
• Karşı tarafın teklifinin size zarar verdiğini düşünse bile sizin lehinize müdahale edemez,
• Size hukuki danışmanlık yapamaz.

Arabulucu sürecin yöneticisidir; sizin temsilciniz değildir. Masada sizin çıkarınızı gözeten tek kişi, sizin seçtiğiniz avukattır.

Avukatsız katılmanın en sık görülen riskleri

1. Eksik veya yanlış talep

Arabuluculuk başvurusunda ve görüşmelerde dile getirilmeyen bir alacak kalemi, anlaşma imzalandıktan sonra çoğu zaman bir daha talep edilemez. Örneğin bir işçi yalnızca kıdem tazminatını konuşup fazla mesai, yıllık izin veya hafta tatili alacaklarını hiç gündeme getirmezse bu alacaklar fiilen kaybedilebilir.

2. Yanlış hesaplama

Kıdem ve ihbar tazminatının giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanması, kıdem tavanı, fazla mesai hesabı, kira bedelinin tespitinde emsal araştırması, faiz başlangıç tarihleri gibi konular teknik bilgi gerektirir. Gerçek alacağının ne olduğunu bilmeyen taraf, karşı tarafın “en iyi teklifimiz bu” dediği tutarın aslında çok düşük olduğunu fark edemez.

3. Pazarlık gücünün zayıflığı

Karşı tarafın avukatla geldiği bir masada, hukuki argümanlara aynı düzeyde cevap verememek pazarlık gücünü ciddi biçimde düşürür. “Dava açarsanız kazanamazsınız” gibi yönlendirici sözler karşısında riskleri doğru değerlendirmek için hukuki bilgi gerekir.

4. Anlaşma metnindeki tuzaklar

Anlaşma belgesine yazılan bir cümle, sonuçlarını yıllarca sürdürebilir:

• “Başkaca hiçbir alacağım kalmamıştır” gibi genel ibra ifadeleri, belgede adı geçmeyen alacakların da kaybına yol açabilir.
• Ödeme tarihi, taksit planı ve ödenmezse ne olacağı açık yazılmazsa tahsilat zorlaşır.
• Brüt ve net tutar ayrımı, vergi ve SGK kesintileri belirtilmezse eline geçecek tutar beklenenden düşük olabilir.
• Taşınmaza ilişkin anlaşmalarda metin şerh alınabilir şekilde yazılmazsa icra imkanı ortadan kalkabilir.

5. Süre kaçırma

İşe iade için fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmak ve anlaşamama halinde iki hafta içinde dava açmak gerekir. Tahliye davalarında, ticari alacaklarda ve tüketici uyuşmazlıklarında da kendine özgü süreler vardır. Sürelerin kaçırılması, haklı olunsa bile hakkın kaybedilmesi demektir.

6. Yanlış yere başvuru

Yetkisiz arabuluculuk bürosuna yapılan başvuru, karşı tarafın itirazıyla dosyanın mahkemeye gitmesine ve zaman kaybına neden olur.

Avukatın sağladığı avantajlar

Başvurudan önce

• Uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuğa tabi olup olmadığının belirlenmesi
• Doğru arabuluculuk bürosunun tespiti ve başvurunun UYAP üzerinden hızlıca yapılması
• Tüm talep ve alacak kalemlerinin belirlenmesi ve hesaplanması
• Delillerin ve belgelerin hazırlanması
• Dava açılması halinde kazanma ihtimalinin ve risklerin gerçekçi değerlendirilmesi

Görüşme sırasında

• Taleplerinizin hukuki dayanaklarıyla birlikte ortaya konması
• Karşı tarafın teklifinin anında hukuki ve matematiksel olarak değerlendirilmesi
• Duygusal baskı altında karar vermenizin önlenmesi
• Gerektiğinde görüşmeye sizin yerinize katılım

Anlaşma aşamasında

• Anlaşma belgesinin eksiksiz, açık ve icra edilebilir şekilde yazılması
• İbra kapsamının yalnızca üzerinde anlaşılan kalemlerle sınırlandırılması
• Ödeme güvencelerinin (taksit, vade, ödenmezse muacceliyet, cezai şart) düzenlenmesi

Anlaşma olmazsa

• Son tutanağın ardından dava sürecine zaman kaybetmeden geçilmesi
• Arabuluculukta öğrenilen bilgilerle davanın daha güçlü hazırlanması

Avukatla imzalanan anlaşmanın gücü

6325 sayılı Kanun’a göre, kanunlarda icra edilebilirlik şerhi alınmasının zorunlu tutulduğu haller dışında, taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi (ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun imzaladığı belge) icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Yani karşı taraf ödeme yapmazsa, ayrıca mahkemeye başvurmadan doğrudan ilamlı icra takibi başlatılabilir. Avukatsız imzalanan bir anlaşmada ise bu güç için ayrıca mahkemeden şerh almak gerekir.

Avukat masrafı arabuluculuğun avantajını ortadan kaldırır mı?

Çoğu durumda hayır. Doğru hesaplanmış bir talep ve iyi yürütülmüş bir müzakere, avukatlık ücretinin çok üzerinde bir fark yaratabilir. Ayrıca yanlış bir anlaşmanın geri alınması neredeyse imkansızdır; hatanın maliyeti, profesyonel destek maliyetinden genellikle çok daha yüksektir. Avukatlık ücreti konusunda baştan şeffaf bilgi almanız, karar vermenizi kolaylaştırır. Tarife kuralları için: Arabuluculukta Avukatlık Ücreti

Sonuç

Arabuluculuk hızlı ve ekonomik bir çözüm yoludur; ancak bu hız, hataların da hızlı ve kalıcı sonuç doğurmasına neden olur. Arabulucu tarafsızdır, karşı taraf kendi çıkarını korur. Masada sizin haklarınızı bilen ve savunan birinin bulunması, arabuluculuktan beklenen faydanın gerçekten size ulaşmasını sağlar.

İlgili yazılar: Dava Şartı Arabuluculuk Rehberi · İşçi-İşveren Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk · Kira Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.