2019’dan bu yana birçok ticari davada mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Şirketler, tacirler ve esnaf için bu kuralın kapsamını bilmek, hem zaman hem de yargılama giderleri bakımından önemlidir.

Hangi ticari davalarda zorunlu?

Türk Ticaret Kanunu’na göre ticari davalardan, konusu bir miktar para olan:

• alacak davaları,
• tazminat davaları,
• itirazın iptali davaları,
• menfi tespit davaları,
• istirdat davaları

açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Örneğin ödenmemiş fatura bedeli, cari hesap alacağı veya sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat talepleri bu kapsamdadır.

Süreç ne kadar sürer?

Ticari uyuşmazlıklarda arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren 6 hafta içinde süreci sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hallerde en fazla 2 hafta uzatılabilir. Diğer dava şartı uyuşmazlıklardaki 3 haftalık süreden daha uzundur.

Başvuru nereye yapılır?

Başvuru, uyuşmazlıkta yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna veya UYAP Vatandaş Portalı üzerinden yapılır. Şirketler adına başvuruyu yetkili temsilci veya avukat yapabilir.

İcra takibine itiraz edildiyse

Bir icra takibine borçlu itiraz ettiyse ve alacaklı itirazın iptali davası açmak istiyorsa, önce arabulucuya başvurmalıdır. Arabuluculuk sürecinde geçen süre, dava açma süresinin hesabında dikkate alınmaz; ancak başvurunun gecikmeden yapılması önemlidir.

Anlaşma belgesinin gücü

Ticari uyuşmazlıklarda anlaşma belgesinin avukatlar ve arabulucu tarafından imzalanması, onu icra edilebilir hale getirmek için yeterlidir. Böyle bir belge, ayrıca mahkeme onayına gerek olmaksızın ilam niteliğinde sayılır.

Toplantıya katılmamanın sonucu

İlk toplantıya geçerli bir mazeret olmadan katılmayan taraf, sonradan açılan davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekalet ücretinin yalnızca yarısına hükmedilir. Ticari ilişkilerde bu durum, ciddi bir maliyet riski anlamına gelir.

Pratik öneriler

• Fatura, sözleşme, cari hesap ekstresi ve yazışmaları başvurudan önce hazırlayın.
• Talep ettiğiniz tutarı ve faiz başlangıç tarihini net belirleyin.
• Anlaşma olursa ödeme takvimini, vadeleri ve gecikme halinde uygulanacak sonuçları anlaşma metnine açıkça yazın.

Arabuluculuk sürecinde bir avukata ihtiyacınız olduğunu düşünüyorsanız ya da görüşme için bir arabulucu arıyorsanız bize ulaşabilirsiniz.

Ticari arabuluculukta avukatın özel önemi

Ticari uyuşmazlıklarda kanun, avukatlar ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesinin, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılacağını düzenler. Yani tarafların avukatlarla temsil edilmesi, anlaşmanın doğrudan icra edilebilmesi bakımından belirleyicidir. Ayrıca cari hesap mutabakatı, faiz türü (ticari temerrüt faizi), kur farkı ve fatura itirazları gibi konular, teklifin doğru değerlendirilmesi için hukuki ve mali bilgi gerektirir.

Ticari ilişkilerde ortaklık, bayilik, distribütörlük gibi para alacağı dışında kalan uyuşmazlıklar ise dava şartı kapsamında değildir; bu konularda taraflar ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir. Bkz. İhtiyari Arabuluculuk Nedir?

İlgili yazı: Dava Şartı Arabuluculuk Rehberi