Arabuluculuk görüşmelerinin en kritik anı, anlaşma belgesinin imzalandığı andır. Bu belge, uygun şartlarda mahkeme kararı (ilam) gücünde olur ve üzerinde anlaşılan konularda bir daha dava açılamaz. Yorgunluk, “bir an önce bitsin” düşüncesi veya karşı tarafın baskısıyla imzalanan eksik bir belge, telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir. İmzalamadan önce aşağıdaki on noktayı mutlaka kontrol edin.

1. Taraflar doğru ve eksiksiz yazılmış mı?

Tarafların adı, soyadı veya ticaret unvanı, T.C. kimlik veya vergi numarası ve adresleri doğru olmalıdır. Şirketlerde imza atan kişinin temsil yetkisi bulunmalı; vekil veya yetkilendirilmiş çalışan imzalıyorsa yetki belgesi dosyada olmalıdır.

2. Uyuşmazlığın konusu açık mı?

Belgede hangi uyuşmazlığın çözüldüğü (örneğin “… tarihleri arasındaki iş ilişkisinden doğan alacaklar” veya “… adresindeki taşınmaza ilişkin kira ilişkisi”) açıkça tanımlanmalıdır.

3. Her kalem ayrı ayrı yazılmış mı?

Toplu bir rakam yerine hangi alacak için ne kadar ödendiği (kıdem, ihbar, fazla mesai, kira alacağı, tazminat vb.) ayrı ayrı belirtilmelidir. Bu, hem vergi ve SGK hesabı hem de ileride hangi alacağın ödendiğinin tartışılmaması için önemlidir.

4. Tutarlar brüt mü net mi?

Özellikle işçilik alacaklarında tutarların brüt mü net mi olduğu ve kesintileri kimin üstleneceği yazılmalıdır. Aksi halde eline geçen tutar beklentinin çok altında kalabilir.

5. Ödeme tarihi, şekli ve hesap bilgisi belli mi?

Ödemenin hangi tarihte, hangi hesaba, tek seferde mi taksitle mi yapılacağı açıkça yazılmalıdır. Taksitli ödemelerde her taksitin tarihi ve tutarı ayrı ayrı belirtilmelidir.

6. Ödenmezse ne olacak?

Taksitlerden biri ödenmezse kalan borcun tamamının muaccel hale gelmesi, gecikme faizi veya cezai şart gibi güvenceler belgede düzenlenebilir. Bu hükümler, ödeme yapılmadığında doğrudan icra takibine geçilmesini kolaylaştırır.

7. İbra ifadesinin kapsamı ne?

“Taraflar birbirlerini gayrikabili rücu ibra etmiştir” veya “başkaca hiçbir alacağım kalmamıştır” gibi genel ifadeler, belgede adı geçmeyen alacakları da sona erdirebilir. İbranın yalnızca belgede sayılan kalemlerle sınırlı olup olmadığını kontrol edin. Talep etmeyi düşündüğünüz başka alacaklar varsa bunların ibra kapsamı dışında tutulduğu açıkça yazılmalıdır.

8. Yerine getirilecek edimler somut mu?

Para dışındaki yükümlülükler (tahliye, teslim, onarım, belge verme, iş başlatma gibi) tarih, yer ve şekil bakımından ölçülebilir biçimde yazılmalıdır. “Gerekli onarımlar yapılacaktır” yerine “çatıdaki su sızıntısı en geç … tarihine kadar giderilecektir” gibi.

9. İcra edilebilirlik nasıl sağlanacak?

• Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı belge (ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun imzaladığı belge), kanunda şerh zorunluluğu olan haller dışında doğrudan ilam niteliğindedir.
• Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti, komşu hakkı ve taşınmaz devrine ilişkin anlaşmalarda icra edilebilirlik şerhi zorunludur.
• Diğer hallerde taraflar şerh için sulh hukuk mahkemesine başvurabilir.

Belgenin hangi yolla icra edilebilir hale geleceğini imzadan önce bilin.

10. Arabuluculuk ücreti ve masraflar

Arabuluculuk ücretinin kim tarafından ve hangi oranda ödeneceği belgede yazılmalıdır. Aksi kararlaştırılmadıkça ücret taraflarca eşit olarak karşılanır.

Özel durum: İşe iade anlaşmaları

İşçinin işe başlatılması konusunda anlaşma yapılıyorsa, belgede işe başlatma tarihi, boşta geçen süre için ödenecek ücret ve diğer hakların parasal miktarı ve işe başlatılmama halinde ödenecek tazminatın parasal miktarı mutlaka yer almalıdır. Bu unsurlar eksikse kanun gereği anlaşma sağlanamamış sayılır.

İmzadan önce düşünme hakkınız var

Arabuluculuk iradi bir süreçtir. Anlaşma metnini okumak, anlamak ve gerekirse avukatınıza danışmak için süre istemek en doğal hakkınızdır. İmzadan sonra “yanlış anlamışım” demek ise çoğu zaman mümkün değildir.

Avukatla imzalamanın farkı

Avukatınızın anlaşma metnini sizin adınıza incelemesi ve belgeyi sizinle birlikte imzalaması, hem metindeki risklerin önceden fark edilmesini sağlar hem de belgeye kanunda şerh zorunluluğu öngörülmeyen hallerde doğrudan ilam niteliği kazandırır.

İlgili yazılar: Anlaşma Belgesinin Mahkeme Kararı Niteliği Kazanması · Arabuluculukta Avukatla Temsil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.