İhtiyari arabuluculuk, dava şartı arabuluculuktan farklı olarak adliyedeki arabuluculuk bürosu üzerinden değil, doğrudan tarafların seçtiği arabulucu aracılığıyla yürütülür. Bu nedenle “nereye başvuracağım, nasıl başlayacağım” sorusunun cevabı da farklıdır. Bu yazıda ihtiyari arabuluculuk sürecini adım adım anlatıyoruz.

1. Uyuşmazlık arabuluculuğa elverişli mi?

İhtiyari arabuluculuk, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebildikleri özel hukuk uyuşmazlıklarında mümkündür. Alacak, tazminat, kira, ticari ilişkiler, iş ilişkisi, miras ve aile hukukuna ilişkin mali konular, inşaat ve taşınmaz uyuşmazlıkları bu kapsamdadır. Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar ve kamu düzenine ilişkin konular ise arabuluculuğa elverişli değildir.

Uyuşmazlığınız dava şartı arabuluculuk kapsamındaysa, ihtiyari arabuluculuğun dava şartı yerine geçip geçmeyeceği konusunda dikkatli olunmalıdır. Bu ayrım için bkz. Dava Şartı ve İhtiyari Arabuluculuk Farkları

2. Karşı tarafa arabuluculuk teklifi

İhtiyari arabuluculuk, tarafların birlikte arabulucuya gitme iradesine dayanır. Bu nedenle ilk adım, karşı tarafa arabuluculuk teklifinde bulunmaktır. Teklif yazılı olarak (e-posta, ihtarname, mektup) yapılabilir. Aksi kararlaştırılmadıkça, teklife otuz gün içinde olumlu cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır.

Bazı sözleşmelerde “uyuşmazlık halinde önce arabulucuya başvurulacaktır” şeklinde arabuluculuk şartı bulunabilir. Sözleşmenizi bu açıdan da kontrol edin.

3. Arabulucunun seçilmesi

Başkaca bir usul kararlaştırılmadıkça arabulucu taraflarca birlikte seçilir. Seçilecek kişinin Adalet Bakanlığı Arabulucular Siciline kayıtlı olması gerekir. Seçimde şunlara dikkat edilebilir:

• Uyuşmazlığın konusuna ilişkin deneyim (iş, kira, ticaret, aile vb.)
• Tarafsızlık: Arabulucu, tarafsızlığından şüphe ettirecek bir durum varsa bunu taraflara açıklamak zorundadır.
• Ulaşılabilirlik ve görüşmelerin yapılacağı yer
• Ücret ve masraflar konusunda baştan şeffaflık

Taraflar birden fazla arabulucuyla da çalışabilir.

4. İlk toplantı

Arabulucu, seçildikten sonra tarafları en kısa sürede ilk toplantıya davet eder. İlk toplantıda arabulucu:

• Tarafları arabuluculuğun esasları, süreci ve sonuçları hakkında aydınlatır,
• Gizlilik kuralını ve beyanların davada kullanılamayacağını açıklar,
• Görüşme usulünü, takvimi ve ücreti taraflarla birlikte belirler.

İhtiyari arabuluculukta süreç, ilk toplantıya davetten sonra taraflarla arabulucu arasında sürecin devam ettirilmesi konusunda anlaşmaya varılıp bunun tutanakla belgelendirildiği tarihte başlar. Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler bu tarihten itibaren işlemez.

5. Müzakereler

Taraflar görüşmelere bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilir. Gerekirse uzman kişiler (mali müşavir, mühendis, değerleme uzmanı) görüşmelerde bulundurulabilir. Arabulucu taraflarla birlikte veya ayrı ayrı görüşebilir. Tarafların çözüm üretemediği ortaya çıkarsa arabulucu bağlayıcı olmayan bir çözüm önerisi sunabilir.

6. Dava sırasında arabuluculuk

Dava açılmış olsa bile taraflar arabulucuya gitmeye karar verebilir. Taraflar birlikte arabulucuya başvuracaklarını mahkemeye beyan ederse yargılama üç ayı geçmemek üzere ertelenir; bu süre ortak talep üzerine üç aya kadar uzatılabilir. Bu durumda anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi, davanın görüldüğü mahkemeden istenir.

7. Sonuç ve anlaşma belgesi

Süreç; anlaşma, anlaşamama, taraflardan birinin çekilmesi, tarafların birlikte süreci sona erdirmesi veya arabulucunun daha fazla çabanın gereksiz olduğunu tespit etmesiyle sona erer ve bir tutanakla belgelenir.

Anlaşma sağlanırsa:

• Anlaşmanın kapsamını taraflar belirler; anlaşılan konularda dava açılamaz.
• Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, kanunda şerh zorunluluğu olan haller dışında ilam niteliğinde olur.
• Diğer hallerde sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınabilir.

8. Ücret

İhtiyari arabuluculukta ücret ve masraflar, aksi kararlaştırılmadıkça Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenir ve taraflarca eşit olarak karşılanır. Arabulucu avans talep edebilir. Ücreti karşılayamayacak durumdaki taraf adli yardım talep edebilir. Ayrıntılar: Arabuluculuk Ücreti Kim Öder?

Avukatla katılmak

İhtiyari arabuluculukta avukat zorunlu değildir; ancak arabulucu her iki tarafa karşı tarafsız olduğu için size hukuki danışmanlık yapamaz. Taleplerinizi doğru belirlemek, makul bir uzlaşma aralığı tespit etmek ve anlaşma belgesini ilam niteliği kazanacak şekilde imzalamak için kendi avukatınızla sürece katılmanız önerilir.

İlgili yazılar: İhtiyari Arabuluculuk Nedir? · Arabuluculuk Nedir?

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.