Bir yakınımızı kaybettikten sonra geride kalan mallar, kardeşler ve diğer mirasçılar arasında ne yazık ki sık sık anlaşmazlığa dönüşür. Kimin hangi taşınmazı alacağı, kira gelirlerinin nasıl paylaşılacağı, mirasçılardan birinin evde oturmaya devam edip etmeyeceği gibi sorular yıllarca süren davalara ve kopan aile ilişkilerine yol açabilir. Arabuluculuk, bu uyuşmazlıkların aile içinde ve daha az kayıpla çözülmesine imkan tanır.

Miras uyuşmazlıklarında arabuluculuk zorunlu mu?

Cevap uyuşmazlığın türüne göre değişir:

• Ortaklığın giderilmesi (paylaştırma): Mirasçıların ortak mülkiyetindeki taşınır veya taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Ayrıntılar: Ortaklığın Giderilmesinde Zorunlu Arabuluculuk
• Diğer miras uyuşmazlıkları: Tenkis, mirasta denkleştirme, terekenin yönetimi, kira gelirlerinin paylaşımı, mirasçılar arasındaki alacak-borç ilişkileri gibi konularda dava şartı arabuluculuk yoktur; ancak taraflar ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.
• Mirasçılık belgesi, mirasın reddi gibi çekişmesiz yargı işleri ise arabuluculuğun konusu değildir.

Arabuluculukta hangi çözümler mümkün?

• Taşınmazların mirasçılar arasında değer dengesine göre dağıtılması
• Bir mirasçının diğerlerinin payını satın alması ve bedelin taksitle ödenmesi
• Ortak taşınmazın birlikte belirlenen bir fiyatla satılması
• Kira gelirlerinin ve masrafların (vergi, aidat, onarım) paylaşım düzeni
• Murisin borçlarının ödenmesi konusunda iş bölümü
• Aile şirketi veya işletmenin devamına ilişkin düzenlemeler

Taşınmazın devrine veya taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin uyuşmazlıklar da arabuluculuğa elverişlidir. Bu tür anlaşmalarda icra edilebilirlik şerhi taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır; şerhli anlaşma belgesiyle tapu müdürlüğünden resmi senet düzenlenmeksizin tescil talep edilebilir.

Neden arabuluculuk?

• Değer kaybının önlenmesi: Ortaklığın giderilmesi davalarında taşınmazlar çoğunlukla ihale yoluyla, piyasa değerinin altında satılır. Arabuluculukta mirasçılar daha iyi bir satış veya paylaşım yöntemi üzerinde anlaşabilir.
• Aile ilişkilerinin korunması: Mahkeme salonunda karşı karşıya gelmek yerine, tarafsız bir arabulucu eşliğinde konuşmak ilişkilerin tamamen kopmasını engelleyebilir.
• Hız ve maliyet: Keşif, bilirkişi ve uzun yargılama süreçlerinin masrafından kaçınılır.
• Gizlilik: Aile içi meseleler kamuya açık bir yargılamaya dönüşmez.

Başvurudan önce hazırlık

• Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) alınmalıdır.
• Tereke dökümü çıkarılmalı: tapu kayıtları, araçlar, banka hesapları, şirket payları ve borçlar.
• Tüm mirasçıların iletişim bilgileri toplanmalıdır. Kalıcı bir çözüm için tüm mirasçıların sürece katılması ve anlaşmaya dahil olması gerekir.
• Taşınmazların yaklaşık piyasa değerleri araştırılmalıdır.

Avukatla süreç

Miras hukuku; saklı paylar, denkleştirme, tenkis, muvazaa iddiaları ve mal rejimi tasfiyesiyle iç içe geçebilen karmaşık bir alandır. Mirasçılardan birinin kendi payını ve haklarını bilmeden anlaşma imzalaması, telafisi güç kayıplara yol açabilir. Ayrıca taşınmazla ilgili anlaşmaların şerh alınabilir ve tapuda tescil edilebilir şekilde yazılması gerekir. Bu nedenle miras uyuşmazlıklarında avukat desteği özellikle önemlidir.

İlgili yazılar: İhtiyari Arabuluculuk Nedir? · Dava Şartı Arabuluculuk Rehberi

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.