Birçok iş sözleşmesinde, işçinin işten ayrıldıktan sonra belirli bir süre rakip bir işletmede çalışmasını veya kendi rakip işini kurmasını yasaklayan rekabet yasağı hükmü ve buna bağlı cezai şart bulunur. İşçi yeni işine başladığında işveren cezai şart talep edebilir; işçi ise yasağın geçersiz olduğunu savunabilir. Bu uyuşmazlıklar iş sözleşmesine dayanan işveren alacağı niteliğinde olduğundan, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Rekabet yasağı ne zaman geçerlidir?
Türk Borçlar Kanunu’nun 444. maddesine göre:
- Rekabet yasağı fiil ehliyetine sahip işçi tarafından yazılı olarak üstlenilmelidir.
- Yasak, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi, üretim sırları veya işverenin işleri hakkında bilgi edinme imkanı sağlıyorsa ve bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir.
Yani her işçi için, her pozisyonda konulan genel bir rekabet yasağı otomatik olarak geçerli değildir.
Sınırlar
Türk Borçlar Kanunu’nun 445. maddesine göre rekabet yasağı:
- İşçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşürecek şekilde yer, zaman ve işin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez.
- Süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz.
- Hakim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını; tüm koşulları ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi dikkate alarak kapsam veya süre bakımından sınırlayabilir.
Arabuluculukta tartışılan başlıca konular
- Rekabet yasağının geçerlilik şartlarının (müşteri çevresi, sır, önemli zarar) somut olayda bulunup bulunmadığı
- Yasağın süresinin, coğrafi kapsamının ve iş alanının makul olup olmadığı
- Cezai şart tutarının fahiş olup olmadığı ve indirim imkanı
- İşçinin yeni işinin gerçekten rakip faaliyet sayılıp sayılmadığı
- İşverenin uğradığı somut zarar
Arabuluculukta taraflar; cezai şartın indirilmesi, ödeme takvimi, yasağın kapsamının daraltılması veya yeni işverenle bir düzenleme gibi esnek çözümler üretebilir.
Hazırlık
İşçi için: İş sözleşmesi ve rekabet yasağı maddesi, görev tanımı, eski ve yeni işin kapsamı, müşteri ilişkisinin bulunup bulunmadığını gösteren belgeler.
İşveren için: İşçinin eriştiği bilgi ve müşteri portföyü, ihlali gösteren deliller, uğranılan zararın belgeleri.
Avukatla süreç
Rekabet yasağı uyuşmazlıkları; geçerlilik şartları, hakkaniyet denetimi ve cezai şart indirimi gibi yargı uygulamasıyla şekillenen teknik konulardır. Hem işçi hem işveren açısından, riskin doğru değerlendirilmesi ve makul bir uzlaşma için sürece avukatla girilmesi önerilir.
İlgili yazılar: İşverenler İçin Arabuluculuk Rehberi · İşçi-İşveren Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk
Sürecinizi bir avukatla yürütmek ister misiniz? Arabuluculuğa avukatsız başvurmak ve görüşmelere tek başınıza katılmak mümkündür. Ancak alacaklarınızın doğru hesaplanması, taleplerin eksiksiz yazılması ve anlaşma metninin bilinçli imzalanması için sürecin bir avukatla yürütülmesi çoğu zaman hak kaybını önler. Sitenin hazırlayıcısı Av. Arb. Erdem Yavrutürk ile sağ alttaki WhatsApp butonu veya İletişim sayfası üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.