Arabuluculukta anlaşma sağlandı, belge imzalandı; ancak karşı taraf kararlaştırılan tarihte ödeme yapmadı ya da tahliye, teslim gibi yükümlülüğünü yerine getirmedi. Bu durumda yeniden dava açmanız gerekir mi? Cevap, anlaşma belgesinin nasıl imzalandığına ve şerh alınıp alınmadığına bağlıdır.

Anlaşma belgesi ne zaman ilam niteliği taşır?

6325 sayılı Kanun’a göre anlaşma belgesi şu hallerde ilam niteliğinde belge sayılır; yani bir mahkeme kararı gibi doğrudan icra dairesine götürülebilir:

1. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun (ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun) birlikte imzaladığı belge, kanunda şerh zorunluluğu öngörülen haller dışında, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğindedir.
2. Taraflar anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi alırsa, şerhli belge ilam niteliğindedir. Şerh, dava açılmadan önceki arabuluculukta arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesinden; dava sırasında ise davanın görüldüğü mahkemeden istenir.

Şerhin zorunlu olduğu haller: Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları ile taşınmazın devri veya üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin anlaşmalarda, avukatlar imzalamış olsa bile şerh alınması zorunludur. Taşınmazla ilgili anlaşmalarda şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır.

Anlaşmaya uyulmazsa: İlamlı icra takibi

Anlaşma belgesi ilam niteliğindeyse, alacaklı yeniden dava açmadan doğrudan ilamlı icra takibi başlatabilir:

• Para alacağı için icra emri gönderilir; borçlu ödemezse haciz yoluna gidilir.
• Tahliye, teslim gibi para dışındaki yükümlülükler için de ilamın içeriğine göre icra işlemleri yapılır.
• Anlaşmada muacceliyet şartı varsa (taksitlerden biri ödenmezse kalan borcun tamamı muaccel olur), takip tüm kalan borç için başlatılabilir.

Anlaşma belgesi ilam niteliğinde değilse

Avukatsız imzalanmış ve şerh alınmamış bir anlaşma belgesi, kural olarak ilam niteliğinde değildir. Bu durumda:

• Önce sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi talep edilebilir.
• Mahkeme, anlaşmanın arabuluculuğa ve cebri icraya elverişli olup olmadığını dosya üzerinden inceler.
• Şerh alındıktan sonra ilamlı icra takibi yapılabilir.

Anlaşmaya konu hususlarda dava açılamaz

Arabuluculuk sonunda anlaşmaya varılan hususlar hakkında taraflar dava açamaz. Bu nedenle anlaşmaya uyulmaması halinde çözüm, yeni bir dava değil, anlaşma belgesinin icrasıdır. Bu da anlaşma metninin icra edilebilir şekilde yazılmasını hayati hale getirir.

Anlaşma metninde bulunması gerekenler

• Borcun tutarı (rakam ve yazıyla), para birimi
• Ödeme tarihi veya taksit takvimi, ödeme yapılacak hesap
• Gecikme halinde faiz ve muacceliyet şartı
• Para dışı yükümlülüklerde kesin tarih ve somut tanım (örneğin “taşınmaz 30 Haziran’da boş olarak ve anahtarıyla teslim edilecektir”)
• Tarafların ve temsilcilerin imzaları

Ayrıntılar: Anlaşma Belgesi Kontrol Listesi

Avukatla süreç

Anlaşma belgesinin ilam niteliği kazanacak ve icra edilebilecek şekilde düzenlenmesi, arabuluculuktan beklenen güvencenin gerçekten sağlanması için kritiktir. Avukatların imzası birçok durumda şerh alma ihtiyacını ortadan kaldırır; anlaşmaya uyulmazsa da icra sürecinin hızla başlatılmasını sağlar.

İlgili yazılar: Anlaşma Belgesinin Mahkeme Kararı Niteliği · Arabuluculukta Avukatla Temsil

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.