Dava şartı arabuluculuğun bilinmemesi, uygulamada en sık yapılan hatalardan biridir. İşçilik alacağı, kira, ticari alacak veya tüketici uyuşmazlığında doğrudan dava açılırsa ne olur? Kanun bu durumu iki ayrı ihtimale göre düzenler.

1. Arabulucuya hiç başvurulmamışsa

Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa, mahkeme herhangi bir işlem yapmaksızın davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verir. Bu, haklı olsanız bile davanın esasına girilmeden reddedilmesi demektir. Ret kararı nedeniyle yargılama giderleri ve karşı tarafın vekalet ücreti de gündeme gelebilir.

Ne yapılmalı? Usulden ret kararından sonra önce arabulucuya başvurulmalı, anlaşma sağlanamazsa son tutanakla birlikte dava yeniden açılmalıdır. Bu arada zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin dolmadığından emin olunmalıdır.

2. Arabulucuya başvurulmuş ama son tutanak eklenmemişse

Arabuluculuk süreci tamamlanmış, ancak dava dilekçesine son tutanağın aslı veya arabulucu onaylı örneği eklenmemişse:

• Mahkeme davacıya, son tutanağı bir haftalık kesin süre içinde sunması gerektiğini, aksi halde davanın usulden reddedileceğini ihtar eden bir davetiye gönderir.
• İhtarın gereği yerine getirilmezse dava dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilmeden usulden ret kararı verilir.

Bu nedenle son tutanağın arabulucudan alınması ve dava dilekçesine eklenmesi kritik önemdedir. Ayrıntılar: Arabuluculuk Son Tutanağı

İşe iade davalarında özel kural

İşe iade talebinde, arabulucuya başvurmadan doğrudan dava açılması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilirse, ret kararı taraflara resen tebliğ edilir. Kesinleşen ret kararının resen tebliğinden itibaren iki hafta içinde arabulucuya başvurulabilir. Bu kural, işe iade için öngörülen bir aylık kısa sürenin kaçırılmasına karşı işçiyi koruyan önemli bir düzenlemedir. Ayrıntılar: İşe İade Arabuluculuğu

Arabuluculukta ileri sürülmeyen talepler

Dava, arabuluculuğa konu edilen uyuşmazlıkla örtüşmelidir. Arabuluculuk başvurusunda hiç dile getirilmeyen bir talep için dava açıldığında, o talep bakımından dava şartının yerine getirilip getirilmediği tartışılabilir. Bu nedenle arabuluculuk başvurusunda tüm talepleri sıralamak, sonradan yaşanabilecek usul sorunlarını önler.

Hangi uyuşmazlıklar dava şartına tabi?

İşçi-işveren alacak ve tazminatları ile işe iade, konusu para olan ticari davalar, tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklar, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları. Ayrıntılar: Dava Şartı Arabuluculuk Rehberi

Avukatla süreç

Usulden ret, zaman ve masraf kaybı demektir. Uyuşmazlığın dava şartına tabi olup olmadığının baştan doğru belirlenmesi, arabuluculuk başvurusunun eksiksiz yapılması ve son tutanağın davaya doğru şekilde eklenmesi; avukat desteğiyle kolayca güvence altına alınabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.