Arabuluculuk genellikle dava açılmadan önceki bir aşama olarak bilinir. Oysa dava açılmış ve yargılama devam ediyor olsa bile taraflar arabulucuya başvurmayı kararlaştırabilir. Özellikle uzun süren, bilirkişi raporlarıyla netleşmeye başlayan veya tarafların uzlaşmaya yaklaştığı davalarda bu yol, yargılamanın yıllarca daha sürmesinin önüne geçebilir.

Yasal dayanak

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’na göre taraflar dava açılmadan önce veya davanın görülmesi sırasında arabulucuya başvurma konusunda anlaşabilir. Mahkeme de tarafları arabulucuya başvurmak konusunda aydınlatıp teşvik edebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu da hakimin tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik edebileceğini düzenler.

Yargılama ertelenir

Dava açıldıktan sonra taraflar birlikte arabulucuya başvuracaklarını beyan ederse, yargılama mahkemece üç ayı geçmemek üzere ertelenir. Bu süre, tarafların birlikte başvurusu üzerine üç aya kadar uzatılabilir. Böylece taraflar, dava süreci işlemeye devam ederken değil, sakin bir ortamda müzakere edebilir.

Süreç ne zaman başlar?

Dava açıldıktan sonra arabulucuya başvurulması halinde arabuluculuk süreci:

• Mahkemenin tarafları arabuluculuğa davetinin taraflarca kabul edilmesi, veya
• Tarafların arabulucuya başvurma konusunda anlaştıklarını duruşma dışında mahkemeye yazılı olarak beyan etmeleri, ya da
• Duruşmada bu beyanlarının tutanağa geçirilmesi

tarihinden itibaren başlar. Sürecin başlamasından sona ermesine kadar geçen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz.

Arabulucu nasıl belirlenir?

Dava sırasında yapılan arabuluculuk, niteliği itibarıyla ihtiyari arabuluculuktur. Başkaca bir usul kararlaştırılmadıkça arabulucu taraflarca birlikte seçilir. Ücret de kural olarak taraflarca karşılanır.

Anlaşma sağlanırsa

• Taraflar anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesini, davanın görüldüğü mahkemeden talep edebilir. Şerhli anlaşma ilam niteliğinde belge sayılır.
• Kanunda şerh zorunluluğu öngörülen haller dışında, taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi şerh aranmaksızın ilam niteliğindedir.
• Anlaşılan konularda taraflar artık dava açamaz; görülmekte olan davanın nasıl sonuçlandırılacağı (örneğin feragat, kabul veya konusuz kalma) anlaşmada açıkça düzenlenmeli, yargılama giderleri ve vekalet ücreti konusunda da hüküm bulunmalıdır.

Anlaşma sağlanamazsa

Arabuluculuk anlaşmayla sonuçlanmazsa erteleme sona erer ve dava kaldığı yerden devam eder. Arabuluculukta yapılan teklifler ve beyanlar, gizlilik ilkesi gereği davada delil olarak kullanılamaz.

Ne zaman düşünülmeli?

• Bilirkişi raporu alınmış ve tarafların hukuki durumu netleşmişse
• Dava uzun sürmüş ve tarafların ekonomik veya duygusal yükü artmışsa
• Ticari ilişkinin, aile bağlarının veya komşuluk ilişkisinin korunması isteniyorsa
• Davada tam kazanma veya tam kaybetme yerine ara bir çözüm her iki taraf için de mantıklıysa

Avukatla süreç

Dava sırasında arabuluculuk; davanın akıbeti, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve anlaşmanın icra kabiliyeti gibi birçok hususu birlikte düzenlemeyi gerektirir. Davayı takip eden avukatınızla birlikte bu sürece girmek, hem davadaki kazanımlarınızı korumanızı hem de anlaşmanın eksiksiz yazılmasını sağlar.

İlgili yazılar: İhtiyari Arabuluculuğa Nasıl Başvurulur? · Arabuluculukta Gizlilik

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.