İşçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat uyuşmazlıklarında arabuluculuk kural olarak zorunludur. Ancak bu kuralın önemli bir istisnası vardır: İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat talepleri dava şartı arabuluculuk kapsamı dışındadır. Bu, bu uyuşmazlıklarda arabuluculuğun mümkün olmadığı anlamına gelmez; taraflar isterse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir.
Yasal düzenleme
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesine göre iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında dava şartı arabuluculuk hükmü uygulanmaz. Yani işçi veya hak sahipleri bu davaları doğrudan iş mahkemesinde açabilir.
İş kazası tazminatı kalemleri
- Maddi tazminat: Sürekli veya geçici iş göremezlik nedeniyle oluşan kazanç kaybı, tedavi giderleri, bakıcı giderleri
- Manevi tazminat: Kaza veya hastalığın yol açtığı acı ve ıstırap karşılığı
- Destekten yoksun kalma tazminatı: İşçinin ölümü halinde, desteğinden yoksun kalan yakınlarının talebi
- Ölüm halinde yakınların manevi tazminat talepleri
Tazminatın hesabında işçinin maluliyet oranı, kusur oranları, yaşı, geliri ve SGK tarafından bağlanan gelirlerin mahsubu gibi birçok faktör rol oynar.
Neden ihtiyari arabuluculuk düşünülmeli?
İş kazası tazminat davaları; kusur bilirkişi raporu, maluliyet tespiti (çoğu zaman Adli Tıp veya SGK sağlık kurulu), aktüerya hesabı ve itirazlar nedeniyle uzun yıllar sürebilir. Bu süre boyunca kazazede işçi ekonomik zorluk yaşar, işveren ise büyüyen faiz yüküyle karşı karşıya kalır. İhtiyari arabuluculuk:
- Tarafların uzman desteğiyle (aktüer, iş güvenliği uzmanı) kısa sürede bir tazminat tutarında uzlaşmasını,
- Ödemenin işçinin ihtiyaçlarına göre planlanmasını,
- İşverenin dava ve faiz riskini öngörülebilir hale getirmesini,
- Görüşmelerin gizli kalmasını sağlar.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Maluliyet oranı netleşmeden anlaşmak risklidir; ileride oranın artması halinde ek talep imkanı anlaşma metnine göre değişebilir.
- SGK’nın rücu hakkı: SGK, iş kazası nedeniyle bağladığı gelirler için kusurlu işverene rücu edebilir. İşçi ile işveren arasındaki anlaşma, SGK’nın rücu hakkını ortadan kaldırmaz. İşveren açısından bu risk ayrıca değerlendirilmelidir.
- Tüm hak sahipleri: Ölümlü iş kazalarında anlaşmanın tüm hak sahiplerini kapsaması gerekir.
- Zamanaşımı: İş kazasından doğan tazminat taleplerinde kural olarak on yıllık zamanaşımı uygulanır; başlangıç tarihi somut olaya göre değişebilir. İhtiyari arabuluculuk süreci başladığında zamanaşımı işlemez.
Avukatla süreç
İş kazası tazminatı, hukuk ile tıbbi ve aktüeryal bilgilerin birleştiği karmaşık bir alandır. Tazminatın yanlış hesaplanması, kazazedenin hayatı boyunca sürecek bir kayba uğraması anlamına gelebilir. Bu nedenle iş kazası tazminatında arabuluculuk sürecine mutlaka bir avukatla girilmesi önerilir.
İhtiyari arabuluculuk hakkında: İş kazası uyuşmazlıklarında taraflar arabulucuyu birlikte seçebilir. Sitenin hazırlayıcısı Av. Arb. Erdem Yavrutürk, Arabulucular Siciline kayıtlı arabulucudur. Kanun gereği aynı uyuşmazlıkta hem arabulucu hem taraf avukatı olarak görev üstlenilemez.
İlgili yazılar: İşçi-İşveren Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk · Trafik Kazası ve Tazminat Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk
Sürecinizi bir avukatla yürütmek ister misiniz? Arabuluculuğa avukatsız başvurmak ve görüşmelere tek başınıza katılmak mümkündür. Ancak alacaklarınızın doğru hesaplanması, taleplerin eksiksiz yazılması ve anlaşma metninin bilinçli imzalanması için sürecin bir avukatla yürütülmesi çoğu zaman hak kaybını önler. Sitenin hazırlayıcısı Av. Arb. Erdem Yavrutürk ile sağ alttaki WhatsApp butonu veya İletişim sayfası üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.