Tedarikçinizden aldığınız hammadde, makine veya ticari mal ayıplı çıktığında, haklarınızı koruyabilmek için kanunun öngördüğü çok kısa süreler içinde harekete geçmeniz gerekir. Tacirler arasındaki satışlar, tüketici satışlarından farklı ve daha sıkı kurallara tabidir. Bu uyuşmazlıklarda para alacağı veya tazminat talep edilecekse, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Tacirler arası satışta ayıp ihbarı
Türk Ticaret Kanunu’nun 23. maddesine göre:
- Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise, alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir.
- Ayıp açıkça belli değilse, alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve inceleme sonucunda ayıp ortaya çıkarsa haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbar etmekle yükümlüdür.
- Olağan bir incelemeyle ortaya çıkarılamayacak gizli ayıplarda ise Türk Borçlar Kanunu’nun genel hükmü uygulanır; alıcı ayıbı öğrenince hemen satıcıya bildirmelidir.
Bu süreler kaçırılırsa alıcı, malı ayıplı haliyle kabul etmiş sayılabilir ve ayıptan doğan haklarını kaybedebilir. Bu nedenle ihbarın yazılı ve ispatlanabilir şekilde (noter ihtarnamesi, KEP veya kayıtlı e-posta) yapılması önerilir.
Alıcının hakları
Süresinde ihbar yapılmışsa alıcı, Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde genel olarak şu haklara sahiptir:
- Sözleşmeden dönme
- Ayıp oranında bedel indirimi
- Ayıpsız misliyle değiştirme (mümkünse)
- Ücretsiz onarım (koşulları varsa)
- Koşulları varsa zararın tazmini
Arabuluculuk ne zaman zorunlu?
Tacirler arasındaki satışlar ticari iş niteliğindedir. Ayıplı mal nedeniyle bedelin iadesi, bedel indirimi veya tazminat gibi konusu bir miktar para olan talepler için dava açılacaksa, Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi gereği önce arabulucuya başvurmak gerekir. Ticari uyuşmazlıklarda arabulucu süreci altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre en fazla iki hafta uzatılabilir.
Arabuluculuğa hazırlık
- Sipariş, sözleşme, fatura ve irsaliyeler
- Teslim tarihi ve teslim tutanakları
- Ayıp ihbarının yapıldığını gösteren belge ve tarih
- Ayıbı gösteren fotoğraf, video, kalite kontrol veya laboratuvar raporları
- Ayıp nedeniyle uğranılan zararın belgeleri (üretim kaybı, müşteri iadeleri)
- Gerekiyorsa mahkeme aracılığıyla yaptırılmış delil tespiti
Arabuluculukta uzlaşma örnekleri
- Ayıplı partinin geri alınıp yenisinin gönderilmesi
- Bedel indirimi ve sonraki siparişlerde mahsup
- Zararın bir kısmının karşılanması
- Ticari ilişkinin devamına yönelik kalite güvence şartları
Avukatla süreç
Ticari satışta ayıp ihbar süreleri çok kısa ve kesindir; ihbarın içeriği ve şekli de önemlidir. Ayrıca ticari arabuluculukta anlaşma belgesinin icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliği kazanabilmesi için avukatlar ile arabulucunun birlikte imzası gerekir. Bu nedenle ayıplı mal teslimini fark ettiğiniz anda bir avukata danışmanız, hem haklarınızı korur hem de arabuluculuk sürecini güçlü bir pozisyonla yürütmenizi sağlar.
İlgili yazılar: Fatura ve Cari Hesap Alacakları · Ticari Davalarda Arabuluculuk Şartı
Sürecinizi bir avukatla yürütmek ister misiniz? Arabuluculuğa avukatsız başvurmak ve görüşmelere tek başınıza katılmak mümkündür. Ancak alacaklarınızın doğru hesaplanması, taleplerin eksiksiz yazılması ve anlaşma metninin bilinçli imzalanması için sürecin bir avukatla yürütülmesi çoğu zaman hak kaybını önler. Sitenin hazırlayıcısı Av. Arb. Erdem Yavrutürk ile sağ alttaki WhatsApp butonu veya İletişim sayfası üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.