Bir alacağı talep etmek için sonsuz süreniz yoktur. Belirli bir süre geçtikten sonra borçlu zamanaşımı def’inde bulunarak ödemekten kaçınabilir. Bu yüzden arabuluculuğa veya davaya gitmeden önce alacağınızın zamanaşımı süresini bilmeniz gerekir.
Genel kural: On yıl
Türk Borçlar Kanunu’na göre, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir.
Beş yıllık zamanaşımına tabi alacaklar
Türk Borçlar Kanunu’nun 147. maddesine göre şu alacaklar için beş yıllık zamanaşımı uygulanır:
- Kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi diğer dönemsel edimler
- Otel, pansiyon gibi yerlerdeki konaklama bedelleri ile lokanta ve benzeri yerlerdeki yeme-içme bedelleri
- Küçük sanat işlerinden ve küçük çapta perakende satışlardan doğan alacaklar
- Bir ortaklıkta, ortaklık sözleşmesinden doğan ve ortakların birbirleri veya ortaklık ile aralarındaki; ortaklığın müdürleri, temsilcileri, denetçileri ile ortaklık veya ortaklar arasındaki alacaklar
- Vekalet, komisyon ve acentelik sözleşmelerinden, ticari simsarlık ücreti alacağı dışında simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklar
- Yüklenicinin yükümlülüklerini ağır kusuruyla hiç ya da gereği gibi ifa etmemesi dışında, eser sözleşmesinden doğan alacaklar
Özel sürelere örnekler
- İşçilik alacakları: Kıdem, ihbar, yıllık izin ve ücret niteliğindeki alacaklarda kural olarak beş yıl. Bkz. Fazla Mesai ve İzin Alacakları
- Haksız fiil tazminatları: Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her halde fiilden itibaren on yıl (fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı süresi uygulanabilir).
- Tüketicinin ayıplı maldan doğan hakları: Teslimden itibaren iki yıl, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıl. Bkz. Ayıplı Mal ve Hizmet
Zamanaşımının başlangıç anı, kesilmesi ve durması gibi konular alacağın türüne göre farklılık gösterebilir; somut olayda ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.
Arabuluculuk zamanaşımını durdurur
- Dava şartı arabuluculukta, arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.
- İhtiyari arabuluculukta, sürecin başlamasından sona ermesine kadar geçen süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabında dikkate alınmaz; süreç tutanakla başlatılmalıdır.
Ayrıntılar: Arabuluculuk Zamanaşımını Durdurur mu?
Pratik öneriler
- Alacağınızın türünü ve muaccel olduğu tarihi belirleyin.
- Dönemsel alacaklarda (kira, ücret) her dönemin ayrı ayrı zamanaşımına uğrayabileceğini unutmayın.
- Zamanaşımı dolmak üzereyse arabuluculuk başvurusunu son güne bırakmayın.
Avukatla süreç
Zamanaşımı hesabı, alacağın hukuki niteliğinin doğru belirlenmesine bağlıdır ve hatalı hesap telafisi mümkün olmayan hak kayıplarına yol açar. Eski tarihli bir alacağınız varsa, gecikmeden bir avukata danışmanız önerilir.
Sürecinizi bir avukatla yürütmek ister misiniz? Arabuluculuğa avukatsız başvurmak ve görüşmelere tek başınıza katılmak mümkündür. Ancak alacaklarınızın doğru hesaplanması, taleplerin eksiksiz yazılması ve anlaşma metninin bilinçli imzalanması için sürecin bir avukatla yürütülmesi çoğu zaman hak kaybını önler. Sitenin hazırlayıcısı Av. Arb. Erdem Yavrutürk ile sağ alttaki WhatsApp butonu veya İletişim sayfası üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.