Bir alacağı talep etmek için kanunun öngördüğü zamanaşımı veya hak düşürücü süre dolmak üzereyse, arabuluculuk sürecinin bu süreleri nasıl etkilediğini bilmek hayati önem taşır. Kanun bu konuda tarafları korur; ancak kuralların ayrıntısı arabuluculuğun türüne göre değişir.

Dava şartı arabuluculukta

Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede:

• Zamanaşımı durur,
• Hak düşürücü süre işlemez.

Yani başvuru tarihi itibarıyla süre “dondurulur”; son tutanak düzenlendiğinde kalan süre işlemeye devam eder. Bu koruma, başvurunun büroya yapıldığı anda başlar; arabulucunun görevlendirilmesini veya ilk toplantıyı beklemek gerekmez.

Yanlış büroya başvurulmuş ve yetki itirazı kabul edilmişse, kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde yetkili büroya başvurulduğunda ilk başvuru tarihi esas alınır.

İhtiyari arabuluculukta

İhtiyari arabuluculukta kural farklıdır. Arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçirilen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz. Ancak süreç:

• Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuşsa, tarafların ilk toplantıya davet edilmeleri ve taraflarla arabulucu arasında sürecin devam ettirilmesi konusunda anlaşmaya varılıp bunun tutanakla belgelendirildiği tarihten itibaren başlar.
• Dava açıldıktan sonra arabulucuya başvurulmuşsa, mahkemenin arabuluculuk davetinin taraflarca kabulü veya tarafların arabulucuya başvurma konusunda anlaştıklarını mahkemeye beyan etmesiyle başlar.

Bu nedenle ihtiyari arabuluculukta yalnızca karşı tarafa teklif göndermek veya bir arabulucuyla görüşmek süreleri durdurmaz. Zamanaşımına yakın bir alacak varsa, sürecin başladığının tutanakla belgelenmesine dikkat edilmelidir.

İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararı alındıysa

Dava açılmadan önce ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz kararı alınmışsa, kanunda öngörülen dava açma süresi arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar işlemez. Son tutanaktan sonra kalan süre içinde dava açılmazsa tedbir veya haciz kendiliğinden kalkabilir.

Arabuluculuk sırasında icra takibi yapılırsa

Arabuluculuk bürosuna başvurulduktan sonra başvuran taraf aleyhine uyuşmazlık konusuyla ilgili icra takibi yapılırsa, başvuran taraf son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde menfi tespit davası açarak icra takibine karşı tedbir talep edebilir.

Dikkat: Bazı süreler çok kısadır

• İşe iade: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı; anlaşma olmazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır.
• Tahliye davaları: Tahliye taahhüdü ve iki haklı ihtar gibi sebeplerde bir aylık süreler vardır.
• Kira bedelinin tespiti: Yeni dönem başından itibaren geçerli bir tespit için otuz günlük bildirim ve dava süreleri önemlidir.

Bu sürelerin arabuluculukla nasıl etkileşeceği somut olaya göre değerlendirilmelidir. En güvenli yol, son güne bırakmadan başvurmaktır.

Sık yapılan hata

“Arabuluculuğa başvurdum, artık sürem işlemez” düşüncesiyle son tutanaktan sonra uzun süre beklemek. Zamanaşımı yalnızca başvuru ile son tutanak arasındaki dönemde durur; son tutanakla birlikte kalan süre yeniden işlemeye başlar.

Avukatla süreç

Zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesabı; alacağın türüne, muacceliyet tarihine, kesilme ve durma sebeplerine göre değişen teknik bir konudur. Süresi dolmak üzere olan bir alacak için gecikmeden bir avukata danışmak, hakkın kaybedilmesini önler.

İlgili yazılar: Alacaklarda Zamanaşımı Süreleri · Arabuluculuk Son Tutanağı · İşe İade Arabuluculuğu · Tahliye Davası Öncesi Arabuluculuk

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.