İşten ayrılan birçok işçiye son gün “tüm haklarımı aldım, işverenden hiçbir alacağım kalmamıştır” yazan bir ibraname imzalatılır. Sonradan alacaklarını talep etmek isteyen işçi, bu belgenin kendisini bağlayıp bağlamadığını merak eder. Kanun, işçiyi korumak için ibranamenin geçerliliğini sıkı şartlara bağlamıştır.

İbranamenin geçerlilik şartları

Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesine göre işçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesi ancak şu şartların hepsini taşıyorsa geçerlidir:

1. Yazılı olmalıdır.
2. İbra tarihi itibarıyla iş sözleşmesinin sona ermesinden başlayarak en az bir ay geçmiş olmalıdır.
3. İbra konusu alacağın türü ve miktarı açıkça belirtilmelidir.
4. Ödeme, hak tutarına göre noksansız ve banka aracılığıyla yapılmalıdır.

Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmeleri veya ibranameler kesin olarak hükümsüzdür.

Gerçek tutar ödenmemişse

Hakkın gerçek tutarda ödendiğini içermeyen ibra belgeleri, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Yani işçi, belgede yazan tutarı almış sayılır; ancak fark alacaklarını talep etme hakkı devam eder. Bu durumda da ödemelerin banka aracılığıyla yapılmış olması zorunludur.

Bu kurallar, işçinin yakınlarının (örneğin destekten yoksun kalanların) talep edebileceği tazminatlar dahil, hizmet sözleşmesinden doğan tüm tazminat alacaklarına da uygulanır.

Uygulamada sık görülen durum

İşten ayrılış gününde imzalatılan ve “tüm haklarımı aldım” gibi genel ifadeler içeren ibranameler, çoğu zaman bir aylık süre ve alacak türü-miktarı şartlarını taşımadığı için geçersizdir. Bu nedenle böyle bir belge imzaladıysanız, alacaklarınızı talep etme hakkınızın sona erdiğini düşünmeyin; durumu bir avukatla değerlendirin.

Arabuluculuktaki anlaşma belgesi farklıdır

Arabuluculuk sonunda imzalanan anlaşma belgesi, TBK m.420 kapsamındaki tek taraflı bir ibraname değildir; 6325 sayılı Kanun’a göre düzenlenen ve tarafların arabulucu huzurunda vardığı bir anlaşmadır. Anlaşmaya varılan hususlarda taraflar dava açamaz ve anlaşma belgesi uygun şartlarda ilam niteliğindedir. Bu nedenle:

• Arabuluculukta imzalanan belgedeki genel ibra ifadeleri, ibranameye göre çok daha güçlü sonuçlar doğurabilir.
• Hangi alacakların anlaşmaya dahil olduğu açıkça yazılmalıdır.
• İmzadan önce belge mutlaka dikkatle incelenmelidir. Bkz. Anlaşma Belgesi Kontrol Listesi

Ne yapmalısınız?

• İşten ayrılırken size verilen belgeleri imzalamadan önce okuyun; anlamadığınız veya gerçeği yansıtmayan belgeyi imzalamayın.
• İmzaladıysanız belgenin bir örneğini isteyin.
• Ödemelerin banka kayıtlarını saklayın.
• Alacaklarınız için dava açmadan önce arabulucuya başvurmanız gerektiğini unutmayın.

Avukatla süreç

İbranamenin geçerliliği ve ödenen tutarın gerçek alacağı karşılayıp karşılamadığı, alacak hesabıyla birlikte değerlendirilmelidir. Arabuluculukta da karşı tarafın “işçi ibraname imzaladı” savunmasına karşı doğru cevabı verebilmek için avukat desteği önemlidir.

İlgili yazılar: Kıdem ve İhbar Tazminatı İçin Arabuluculuk · İkale Sözleşmesi

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.