Otuzdan az işçi çalıştıran bir işyerinde veya altı aydan kısa süredir çalışan bir işçi, iş güvencesi hükümlerinden yararlanamaz ve işe iade davası açamaz. Ancak bu, işverenin iş sözleşmesini her koşulda keyfi olarak sona erdirebileceği anlamına gelmez. Fesih hakkının kötüye kullanılması halinde işçi kötü niyet tazminatı talep edebilir. Bu tazminat da işçi alacağı olduğundan, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Kötü niyet tazminatı nedir?
4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesine göre, iş güvencesine ilişkin hükümlerin (18-21. maddeler) uygulama alanı dışında kalan işçilerin iş sözleşmesi, fesih hakkının kötüye kullanılarak sona erdirildiğinde, işçiye bildirim süresinin üç katı tutarında tazminat ödenir.
Örneğin üç yıldan fazla çalışmış bir işçinin bildirim süresi sekiz haftadır; kötü niyet tazminatı bu durumda yirmi dört haftalık ücret tutarında olur.
Kimler talep edebilir?
Kötü niyet tazminatı yalnızca iş güvencesi kapsamı dışında kalan işçiler içindir. Örneğin:
- Otuzdan az işçi çalıştırılan işyerlerinde çalışanlar
- Altı aydan az kıdemi olan işçiler
- İşletmenin bütününü yöneten işveren vekilleri
İş güvencesi kapsamındaki işçiler ise kötü niyet tazminatı yerine işe iade yoluna başvurur. Ayrıntılar: İşe İade Arabuluculuğu
Fesih hakkının kötüye kullanılması ne demek?
Kanun kötüye kullanma hallerini tek tek saymaz; uygulamada genel olarak şu durumlar örnek gösterilir:
- İşçinin sendikaya üye olması, şikayette bulunması veya yasal haklarını araması nedeniyle feshedilmesi
- İntikam amacıyla veya işçiyi cezalandırmak için yapılan fesihler
- İşçinin hamileliği, hastalığı veya ailevi durumları nedeniyle yapılan fesihler
- Gerçek dışı gerekçelerle yapılan fesihler
Kötü niyetin ispat yükü kural olarak işçidedir; bu nedenle feshe yol açan olayların ve zamanlamanın belgelenmesi önemlidir.
İhbar tazminatıyla ilişkisi
Fesih sırasında bildirim şartına da uyulmamışsa, işçiye kötü niyet tazminatına ek olarak ayrıca ihbar tazminatı da ödenir. Her iki tazminatın hesabında da çıplak ücrete ek olarak işçiye sağlanan para ve parayla ölçülebilen menfaatler (giydirilmiş ücret) dikkate alınır.
Arabuluculuk süreci
Kötü niyet tazminatı, ihbar ve kıdem tazminatı ile diğer işçilik alacakları için karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurulur. Başvuruda kötü niyet tazminatının ayrı bir kalem olarak yazılması, görüşmede ve olası davada bu talebin gözden kaçmaması için önemlidir.
Avukatla süreç
Kötü niyet tazminatında işyerindeki işçi sayısının hesabı, iş güvencesi kapsamının belirlenmesi ve kötü niyetin ispatı teknik konulardır. İşe iade mi yoksa kötü niyet tazminatı mı talep edileceği doğru belirlenmezse, süre ve hak kayıpları yaşanabilir. Bu nedenle fesihten hemen sonra bir avukata danışmanız önerilir.
İlgili yazılar: Kıdem ve İhbar Tazminatı İçin Arabuluculuk · İşçi-İşveren Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk
Sürecinizi bir avukatla yürütmek ister misiniz? Arabuluculuğa avukatsız başvurmak ve görüşmelere tek başınıza katılmak mümkündür. Ancak alacaklarınızın doğru hesaplanması, taleplerin eksiksiz yazılması ve anlaşma metninin bilinçli imzalanması için sürecin bir avukatla yürütülmesi çoğu zaman hak kaybını önler. Sitenin hazırlayıcısı Av. Arb. Erdem Yavrutürk ile sağ alttaki WhatsApp butonu veya İletişim sayfası üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.