Maaşın gecikmesi veya hiç ödenmemesi, işçinin en temel hakkının ihlalidir. Kanun bu durumda işçiye hem çalışmaktan kaçınma, hem faiz talep etme, hem de iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatı alma imkanı tanır. Ücret alacağının tahsili için dava açmadan önce ise arabulucuya başvurmak zorunludur.
Yirmi gün kuralı: Çalışmaktan kaçınma hakkı
4857 sayılı İş Kanunu’nun 34. maddesine göre, ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir.
- Bu durum, çok sayıda işçi aynı anda çalışmayı bıraksa bile grev sayılmaz.
- Bu nedenle çalışmayan işçilerin iş sözleşmeleri, çalışmadıkları gerekçesiyle feshedilemez; yerlerine yeni işçi alınamaz ve işleri başkalarına yaptırılamaz.
Faiz
Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Bu, gecikmiş ücretlerin yasal faizden daha yüksek bir oranla talep edilebilmesi anlamına gelir.
Haklı nedenle fesih ve kıdem tazminatı
Ücretin kanun veya sözleşme hükümlerine göre hesaplanmaması veya ödenmemesi, İş Kanunu’nun 24. maddesi uyarınca işçiye iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshetme hakkı verir. Bu şekilde fesih yapan ve en az bir yıllık kıdemi bulunan işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir. Fesih bildiriminin yazılı ve gerekçeli yapılması önemlidir. Ayrıntılar: İşçinin Haklı Nedenle Feshi
Haklı nedenle fesihte kullanılacak sürelere dikkat edilmelidir; ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı hallere dayanan fesih hakkı, öğrenmeden itibaren altı iş günü ve her halde bir yıl içinde kullanılmalıdır. Süregelen ücret ödememelerinde bu sürenin nasıl uygulanacağı somut olaya göre değerlendirilir.
Arabuluculuk süreci
Ödenmeyen ücretler, kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacakları için dava açmadan önce, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurulmalıdır. Arabulucu üç hafta içinde (en fazla bir hafta uzatmayla) süreci sonuçlandırır. Başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur; ücret alacaklarında zamanaşımı kural olarak beş yıldır.
Hazırlık
- Banka hesap dökümleri (ödenmeyen veya eksik ödenen ayları göstermek için)
- Maaş bordroları
- Ücretin ödenmesini isteyen yazışmalar veya ihtarname
- SGK hizmet dökümü (bildirilen prime esas kazancın gerçek ücretle uyumunu görmek için)
- Elden ödeme yapılıyorsa bunu gösteren deliller ve tanıklar
Arabuluculukta nelere dikkat edilmeli?
- Ödenmeyen her ayın ücreti ve faizi ayrı ayrı hesaplanmalıdır.
- Ücretin ödenmemesi nedeniyle fesih yapılmışsa kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacakları da talep listesine eklenmelidir.
- İşveren maddi zorluk gerekçesiyle taksit teklif ediyorsa, taksitlerin ödenmemesi halinde kalan borcun muaccel olacağı anlaşma belgesine yazılmalıdır.
- Taraflar ve avukatları ile arabulucunun imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğinde olur; ödeme yapılmazsa doğrudan icra takibi başlatılabilir.
Avukatla süreç
Ücret ödenmediğinde işçinin önünde birden fazla yol vardır: çalışmaktan kaçınmak, haklı nedenle feshetmek veya çalışmaya devam ederek alacağını talep etmek. Hangi yolun seçileceği, kıdem tazminatı hakkını ve alacağın tahsil imkanını doğrudan etkiler. Bu nedenle adım atmadan önce bir avukata danışmanız önerilir.
İlgili yazılar: Kıdem ve İhbar Tazminatı İçin Arabuluculuk · Fazla Mesai ve İzin Alacakları
Sürecinizi bir avukatla yürütmek ister misiniz? Arabuluculuğa avukatsız başvurmak ve görüşmelere tek başınıza katılmak mümkündür. Ancak alacaklarınızın doğru hesaplanması, taleplerin eksiksiz yazılması ve anlaşma metninin bilinçli imzalanması için sürecin bir avukatla yürütülmesi çoğu zaman hak kaybını önler. Sitenin hazırlayıcısı Av. Arb. Erdem Yavrutürk ile sağ alttaki WhatsApp butonu veya İletişim sayfası üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.